ปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ที่มีผลกระทบต่อเนื่องและรุนแรงมากขึ้นในช่วงฤดูหนาว เนื่องจากอากาศนิ่ง การระบายอากาศต่ำ ส่งผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนโดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยงอย่างผู้สูงอายุ ผู้ป่วยเรื้อรัง และเด็ก ทำให้หลายหน่วยงานได้ออกมาตรการมาแก้ปัญหา โดยกระทรวงสาธารณสุขได้แนะนำวิธีดูแลสุขภาพและวิธีลดการเผชิญฝุ่น การเรียนการสอน รวมถึงการพิจารณาหยุดเรียนให้เป็นดุลยพินิจของแต่ละสถานศึกษา และให้เตรียมมาตรการ “ห้องเรียนปลอดฝุ่น” ขณะที่ กทม. ได้ออกประกาศขอความร่วมมือหน่วยงานภาครัฐและเอกชน WORK FROM HOME ระหว่างวันที่ 20-21 มกราคม 2568 ที่คาดว่าค่าฝุ่นละอองในกรุงเทพมหานครจะรุนแรงระดับสีส้มหลายพื้นที่ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ขอความร่วมมือเกษตรกรลดและงดการเผาตอซังข้าว และพืชผลทางการเกษตร พร้อมแนะวิธีทำการเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ทั้งนี้กรมควบคุมมลพิษ เชื่อว่ามาตรการต่างๆ ที่ทุกหน่วยงานนำมาใช้จะช่วยบรรเทาปัญหาฝุ่นละอองได้แต่ประชาชนและเกษตรกรต้องร่วมมือกัน
รายละเอียด
(18 ม.ค. 68) นางสาวศศิกานต์ วัฒนะจันทร์ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี กล่าวถึง สถานการณ์ฝุ่น PM2.5 ว่า เป็นฝุ่นขนาดเล็กที่ก่อให้เกิดผลเสียต่อสุขภาพกับคนทุกกลุ่มวัย โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง ได้แก่ ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคร่วม ทำให้มีโอกาสเจ็บป่วยทั้งในระยะเฉียบพลันและเจ็บป่วยระยะเรื้อรังได้ง่าย  กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข มีข้อแนะนำในการจัดสภาพบ้านให้เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุดังนี้  
1) ปิดประตู หน้าต่าง หรือช่องรูต่าง ๆ ให้มิดชิดกันฝุ่นละอองเข้ามาในบ้าน 
2) ทำความสะอาดบ้านทุกวันโดยใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดหรือถู แทนการใช้ไม้กวาดหรือไม้ปัดฝุ่น 
3) ไม่ทำกิจกรรมที่ก่อให้เกิดฝุ่นภายในห้อง เช่น จุดธูป จุดเทียน การเผา การใช้สารเคมีในอาคาร 
4) เปิดพัดลมหรือเครื่องปรับอากาศเพื่อให้อากาศภายในห้องเกิดการหมุนเวียน แต่ไม่แนะนำการใช้พัดลมดูดอากาศซึ่งจะดูดเอาอากาศและฝุ่นจากภายนอกเข้ามาในบ้าน  
5) พิจารณาเลือกใช้เครื่องกรองอากาศอย่างเหมาะสม ไม่ควรวางไว้ใต้เครื่องปรับอากาศหรือติดกับพัดลม เพราะอากาศที่ยังไม่ถูกกรองจะถูกดูดเข้าเครื่องปรับอากาศ หรือพัดลมก่อนเข้าเครื่องกรองอากาศ หากพบว่าอากาศมีค่าฝุ่น PM2.5 เกินเกณฑ์ปกติ ควรแนะนำผู้สูงอายุให้งดการออกนอกบ้าน หากผู้สูงอายุมีอาการแน่นหน้าอก หายใจลำบาก วิงเวียนศีรษะหรือหมดสติ แนะนำให้พาผู้สูงอายุพบแพทย์ทันที

รัฐบาลจัด “ห้องเรียนปลอดฝุ่น” ลดผลกระทบ PM2.5 มอบโรงเรียนขับเคลื่อนแผนการเรียนการสอน เปิด – ปิด เน้นความปลอดภัยเด็กนักเรียนเป็นสำคัญ
 (18 ม.ค. 68) นายคารม พลพรกลาง รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า เพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัยในการป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ในกลุ่มนักเรียนโดยเฉพาะนักเรียนที่เป็นกลุ่มเสี่ยง รัฐบาลได้เน้นย้ำให้มีการหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งที่เด็กต้องเผชิญกับฝุ่นและควันพิษโดยตรง ควรให้เด็กอยู่ภายในอาคารให้มากที่สุด หากค่าฝุ่นสูงจนถึงขั้นวิกฤติให้สถานศึกษาพิจารณา เปิด – ปิด การเรียนการสอนตามที่เห็นสมควร โดยพื้นที่ใดอยู่ในระดับที่เป็นอันตรายอาจต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบการเรียนการสอน จาก  On –site เป็น  On–hand หรือ Online และเพื่อให้มาตรการดังกล่าวมีความครอบคลุมและเหมาะสมตามพื้นที่ ขอให้โรงเรียนเตรียมมาตรการ “ห้องเรียนปลอดฝุ่น” โดยให้ดำเนินการวางแผนทั้งในด้านระบบการกรองอากาศที่ได้มาตรฐาน 
กทม. ขอความร่วมมือ ภาครัฐ-เอกชน WFH 20 - 21 ม.ค. 68 คาดการณ์ค่าฝุ่นสัปดาห์หน้าเป็นสีส้ม 
(17 ม.ค. 68) นายเอกวรัญญู อัมระปาล โฆษกของกรุงเทพมหานคร เปิดเผยถึงการปรับมาตรการ WORK FROM HOME (WFH) ตามสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 ของกรุงเทพมหานครว่า จากการคาดการณ์ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับค่าฝุ่น PM2.5 ในวันจันทร์และอังคารที่ 20 - 21 ม.ค. 68 พบว่า 1. มีเขตที่ค่าฝุ่นเข้าเกณฑ์สีส้ม 35 เขตขึ้นไป 
2. อัตราการระบายอากาศไม่ดี 3. จุดเผา 5 วันที่ผ่านมา (11 - 15 ม.ค. 68) เกินวันละ 80 จุด จึงประกาศ WFH ในวันที่ 20 - 21 ม.ค. 68 แต่หากพบว่าฝุ่น PM2.5 ยังคงมีแนวโน้มสูงขึ้นต่อเนื่อง จะประกาศ WFH ต่อไปจนถึงวันที่ 24 ม.ค. 68 
นอกจากนี้ กรุงเทพมหานคร ยังมีมาตรการอื่น ๆ คือ
• โรงเรียนในกรุงเทพมหานคร ให้ผู้บริหารใช้ดุลยพินิจปิดโรงเรียนตามสถานการณ์ฝุ่นและเกณฑ์ที่กำหนด สำหรับการปิดการเรียนการสอนของโรงเรียนในกรุงเทพมหานคร ให้ผู้บริหารพิจารณาดำเนินการ ดังนี้
1. ค่า PM2.5 ระหว่าง 37.6 – 75 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (ระดับธงคุณภาพอากาศสีส้ม) ผู้อำนวยการ สถานศึกษา ใช้ดุลยพินิจปิดการเรียนการสอนตามอำนาจ ครั้งละไม่เกิน 3 วัน ผู้อำนวยการเขต ใช้ดุลยพินิจปิดการเรียนการสอนตามอำนาจ ครั้งละไม่เกิน 7 วัน
2. ค่า PM2.5 มากกว่า 75 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (ระดับธงคุณภาพอากาศสีแดง) ต่อเนื่องติดต่อกัน 3 วัน ผู้อำนวยการสำนักการศึกษา ใช้ดุลยพินิจปิดการเรียนการสอนตามอำนาจ ครั้งละไม่เกิน 15 วัน เมื่อฝุ่นละออง PM2.5 มีค่าสูงเกิน 2 - 5 เขต ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ใช้ดุลยพินิจปิดการเรียนการสอนตามอำนาจ โดยไม่จำกัดระยะเวลา เมื่อฝุ่นละออง PM2.5 มีค่าสูงเกิน มากกว่า 5 เขต
• เพิ่มมาตรการแนวทางปฏิบัติราชการวิถีใหม่ ให้ข้าราชการ กทม. ปรับการทำงานตามสถานการณ์ฝุ่นอย่างเหมาะสม
สำหรับข้าราชการ สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการกรุงเทพมหานคร (สำนักงาน ก.ก.) ได้ปรับปรุงแนวทางการปฏิบัติราชการ อาทิ การเหลื่อมเวลาทำงาน การนับชั่วโมงทำงาน การปฏิบัติงานนอกสถานที่ตั้ง ใช้กับงานวิชาการที่ไม่ต้องติดต่อกับผู้รับบริการหรือบุคคลภายนอกมากนัก และสามารถส่งงานผ่านระบบออนไลน์ได้ เป็นต้น
• ยอดรถยนต์ 6 ล้อ ขึ้นบัญชีสีเขียวเกินเป้า ช่วยลด PM2.5 จากภาคจราจรแล้ว 12% 
สำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร (สสล.) รายงานว่า ขณะนี้มีรถยนต์ 6 ล้อ ขึ้นบัญชีเขียว (Green List) แล้ว 31,041 คัน จากเป้าหมาย 10,000 คัน (310%) และมีรถยนต์ทั่วไปร่วมเข้าโครงการ รถคันนี้ลดฝุ่น หรือโครงการรณรงค์ให้ประชาชนร่วมเปลี่ยนไส้กรองรถยนต์ 229,711 คัน จากเป้าหมาย 500,000 คัน ช่วยลด PM2.5 จากภาคจราจรแล้ว 12% และฝุ่นจากทุกแหล่งกำเนิดได้ 8% หากครบ 500,000 คัน ตามเป้าหมาย จะสามารถลด PM2.5 ได้ 25% 
กระทรวงเกษตรฯ มุ่งแก้ปัญหา PM2.5 ชวนลดและงด การเผาตอซัง ฟางข้าว และเศษวัสดุทางการเกษตร 
        (17 ม.ค. 68) นายอัครา พรหมเผ่า รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานเปิดงานถ่ายทอดเทคโนโลยี (Field day) “ชาวนายุคใหม่ ใส่ใจสุขภาพ ลดและงดการเผาตอซัง ฟางข้าว และเศษวัสดุทางการเกษตร เพื่อลดฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 และเพื่อการผลิตข้าวที่ยั่งยืน” ภายใต้โครงการระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ ณ ศูนย์กีฬาเฉลิมพระเกียรติ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ต.หนองหาร อ.สันทราย จ.เชียงใหม่ เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีการผลิตข้าวอย่างปลอดภัยด้วยการจัดการตอซังและฟางข้าว ด้วยนวัตกรรมเทคโนโลยีเพื่อปลอดการเผา และผลิตข้าวอย่างยั่งยืน ให้แก่เกษตรกรกลุ่มนาแปลงใหญ่ ศูนย์ข้าวชุมชน smart farmer ชาวนาอาสา ผู้นำองค์กรชาวนา และประชาชนทั่วไป กรมการข้าว จึงได้ร่วมกันสร้างจิตสำนึกในการจัดการปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมให้เกษตรกรกลุ่มนาแปลงใหญ่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ลดการเผา ที่จะสามารถช่วยลดปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม ฟื้นฟูเศรษฐกิจด้านการท่องเที่ยวได้เพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะโครงการระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ “นาแปลงใหญ่” 
นายณัฏฐกิตติ์ ของทิพย์ อธิบดีกรมการข้าว กล่าวว่า กรมการข้าว ได้มอบหมายให้สถาบันวิทยาศาสตร์ข้าวแห่งชาติ คิดค้นเทคโนโลยีที่ช่วยให้เกษตรกรไม่เผาฟาง จึงได้คิดค้นจุลินทรีย์ชีวภัณฑ์ที่ช่วยในการย่อยสลายตอซังและฟางในนาข้าว ใช้เวลาย่อยสลายได้ภายใน 7 - 10 วัน อีกทั้งยังเป็นการเพิ่มปริมาณธาตุอาหารให้กับนาข้าว ลดการใช้ปุ๋ยเคมีได้สูงสุด 20% - 30% และการปลูกข้าวแบบเปียกสลับแห้ง สามารถช่วยลดการปล่อยก๊าซมีเทนในนาข้าวและก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในชั้นบรรยากาศได้ ซึ่งเป็นสาเหตุของปัญหาค่ามลพิษทางอากาศ PM 2.5 เกินค่ามาตรฐาน
“เชียงใหม่โมเดล” แก้มลพิษและปัญหาหมอกควัน
นายนิรัตน์ พงษ์สิทธิถาวร ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ เปิดตัวโครงการ “เชียงใหม่โมเดล” โดยอำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ได้ร่วมมือกับภาคเอกชนรับซื้อใบไม้จากประชาชนทุกหลังคาเรือนในพื้นที่ ตั้งเป้าหมายในการลดการเผา 100% และส่งเสริมการจัดการขยะใบไม้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด เริ่มดำเนินการตั้งแต่บัดนี้ถึงสิ้นเดือนพฤษภาคม 2568   โดยประชาชนสามารถนำใบไม้ที่เก็บได้จากสวนหรือพื้นที่ที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์มาแลกเงินในราคากิโลกรัมละ 1 บาท หรือ 1,000 บาทต่อตัน ซึ่งเป็นการสร้างรายได้เสริมให้กับชุมชน สำหรับใบไม้ที่ได้จากการรับซื้อในพื้นที่จะนำไปทำปุ๋ยหมักแบบไม่พลิกกองสูตร “วิศวกรรมแม่โจ้ 1” แล้วนำปุ๋ยหมักอินทรีย์ที่ได้ไปปลูกผักอินทรีย์และข้าว รวมถึงพัฒนาต่อยอดเป็นวัสดุในการผลิตพลังงานทดแทน
มาตรการรับมือไฟป่า หมอกควัน ปี 68 ช่วยบรรเทาความรุนแรงปัญหาฝุ่นได้
นางสาวปรีญาพร สุวรรณเกษ อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เปิดเผยว่า จากการจัดทำมาตรการรับมือสถานการณ์ไฟป่า หมอกควันและฝุ่นละออง ปี 2568 
ที่ควบคุมแหล่งกำเนิดฝุ่น ทั้งจากการเผาในพื้นที่ป่าเสี่ยงเผาไหม้ 14 กลุ่มป่า ควบคุมการเผาในพื้นที่เกษตร การควบคุมฝุ่นละอองในเขตเมือง รวมถึงการจัดการหมอกควันข้ามแดน และที่ผ่านมากระทรวงอุตสาหกรรม ได้ให้ความร่วมมือในการควบคุมอ้อยไฟไหม้เข้าโรงงาน รวมทั้งใช้มาตรการทางกฎหมายกับโรงงานที่ไม่ปฏิบัติตามนโยบาย ทั้งนี้ ต้องขอความร่วมมือจากเกษตรกร ในการงดเผาในพื้นที่เกษตรทั้งอ้อย นาข้าว และข้าวโพด รวมทั้งขอความร่วมมือโรงงานน้ำตาลในการงดรับซื้ออ้อยจากการเผาเข้าหีบ